Nationaal erfgoed

Nationale Erfgoedlijst

De Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland vloeit voort uit de ratificatie door Nederland van het UNESCO Verdrag ter Bescherming van het Immaterieel Cultureel Erfgoed in 2012. Gemeenschappen kunnen zelf hun immaterieel erfgoed voordragen tot plaatsing op deze lijst. Na toetsing aan de hand van criteria kan de plaatsing bekrachtigd worden. De coördinatie van de Nationale Inventaris is in handen van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE).

De plaatsing:

Op zaterdag 27 december 2014 (de 1e dag van de opbouw) werd bekend gemaakt dat Vreugdevuur Scheveningen Noorderstrand als eerste vreugdevuur in Nederland geplaatst zou worden op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed. Dat maakte het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE) die dag bekend. Zowel de lokale als landelijke media hebben dit goed opgepakt en RTL4, SBS6 en Omroep Scheveningen kwamen allemaal filmen voor de nieuwszenders, maar ook de landelijke kranten en het internet waren deze dag goed gevuld met onze mooie traditie.

Op 31 januari 2015 heeft in Culemborg de officiële ondertekening plaats gevonden van Vreugdevuur Scheveningen op de Nationale Erfgoedlijst. Natuurlijk zijn wij erg blij met de erkenning en waardering die wij hierdoor krijgen voor onze Scheveningse traditie. Deze erkenning is een kroon op het harde werken voor de mensen die zich zowel nu als vroeger hebben ingezet om de traditie levend te houden daar mogen we met ze alle heel trots op zijn!

De traditie van vreugdevuren tijdens oud en nieuw is tussen het jaar 1850 á 1900 ‘geboren’ op het strand van Scheveningen en heeft zelfs de Tweede Wereldoorlog overleefd ondanks het ‘Sperrgebiet’ van de Duitsers. De traditie is van generatie op generatie doorgegeven en leeft intens binnen de gemeenschap van Scheveningen. De competitie om het grootste vuur tussen 2 groepen (Scheveningen en Duindorp) tijdens oud en nieuw is uniek in de wereld en komt dus alleen voor in Nederland. Op basis van bovenstaande gegevens vinden wij dat deze Nederlandse traditie verdiend benoemd is tot Nationaal Erfgoed. Nu maar hopen dat wij ook de internationale erkenning krijgen door in de toekomst op de UNESCO Werelderfgoedlijst te komen!

Tekst van het VIE bij de plaatsing:

Het Vreugdevuur vindt jaarlijks plaats op het Scheveningse strand op oudejaarsavond. Het evenement werd voorgedragen voor plaatsing op de lijst door de organiserende Vreugdevuur Scheveningen, die bestaat uit inwoners van meerdere buurten in Scheveningen dorp.

In de dagen voor de jaarwisseling, tussen 27 en 31 december, worden duizenden pallets naar het strand gebracht en volgens een bepaald systeem opgestapeld. Hier werken honderden vrijwilligers, jong en oud, samen om de stapel zo hoog mogelijk te maken. Allemaal zijn ze afkomstig uit Scheveningen-dorp. Rond middernacht op oudejaarsavond is het dan zover, de enorme stapel wordt in brand gestoken en iedereen viert samen Oud en Nieuw.

Het vreugdevuur heeft zijn wortels in de illegale kerstbomenverbrandingen in diverse buurten in Scheveningen in de jaren veertig en vijftig. Bij het ‘rausen’, zoals men het verzamelen van de bomen noemde, werden er ook onderlinge geschillen tussen de buurten uitgevochten, soms met gewonden tot gevolg. Maar ook juist het sociale aspect was heel belangrijk. Jongeren gingen samen op kerstbomenjacht en probeerden andere buurten af te troeven door steeds grotere vuren te maken. Buurtbewoners troffen elkaar bij de opbouw van de stapel en het saamhorigheidsgevoel was groot. Helaas zorgen vechtpartijen, inbraken en vernielingen ervoor dat de gemeente Den Haag eind jaren tachtig de verschillende vreugdevuren verbood. In plaats daarvan stelde de gemeente de wijken voor om gezamenlijk één vuur te maken, op het Noorderstrand. Schoorvoetend stemden de Scheveningers in, maar de voorwaarde was wel dat dat vuur dan zo hoog mogelijk mocht worden.

Sinds 1990 wordt er op het Scheveningse Noorderstrand door de buurten gezamenlijk gebouwd aan het Vreugdevuur. In overleg met de gemeente, politie en hulpdiensten is het vuur met de jaren enorm gegroeid. Niet alleen het aantal pallets nam toe, maar ook het aantal toeschouwers. Het Vreugdevuur Scheveningen Noorderstrand is dus geëvolueerd van versnipperde, illegale kerstboomverbrandingen in diverse Scheveningse buurten tot een groot, georganiseerd evenement. Nog steeds is het samen bouwen, samen zijn en samen vieren de belangrijkste drijfveren voor de organisatoren. Kinderen worden al op zeer jonge leeftijd betrokken bij het Vreugdevuur, de traditie wordt ze met de paplepel ingegoten. Het competitie-element is trouwens niet verdwenen met de regulatie van het vuur: nog altijd wordt er door Scheveningen-dorp met de Scheveningse wijk Duindorp gestreden om het hoogste, beste en mooiste vreugdevuur van Scheveningen.